Your Knowledge Portfolio — Danh mục đầu tư tri thức (Pragmatic Programmer #6) | Blog

Mở đầu

Mấy bạn ơi, lại là mình đây! Tuần này mình tiếp tục series "The Pragmatic Programmer" với một chủ đề mà mình nghĩ ai làm trong ngành IT cũng nên đọc ít nhất một lần: Your Knowledge Portfolio (tạm dịch: Danh mục đầu tư tri thức). Cuốn sách này viết từ năm 1999 mà đến giờ đọc vẫn thấy thấm ghê luôn.

Your Knowledge Portfolio — Tại sao kiến thức cũng cần "đầu tư"?

Hồi mới ra trường, mình cứ nghĩ học xong đại học là đủ rồi, đi làm tích lũy kinh nghiệm là lên lương thôi. Nhưng mà ngành mình nó khác mấy ngành khác lắm mấy bạn ơi — công nghệ thay đổi từng ngày, framework mới ra đầy, ngôn ngữ mới xuất hiện liên tục.

Tác giả đưa ra một phép so sánh cực kỳ hay: coi kiến thức của mình như một danh mục đầu tư tài chính. Một portfolio thông minh thì phải có chiến lược rõ ràng, chứ không phải học gì cũng được hay chỉ học một thứ duy nhất.

Cụ thể, cuốn sách chỉ ra 5 nguyên tắc để quản lý Knowledge Portfolio hiệu quả:

Đầu tư đều đặn — Giống như mỗi tháng trích lương mua vài chỉ vàng hay gửi tiết kiệm, mỗi tuần mình dành ra một ít thời gian để học cái mới. Không cần nhiều, nhưng phải đều.
Đa dạng hóa — Biết càng nhiều, mình càng linh hoạt. Đừng chỉ biết mỗi một ngôn ngữ hay một framework. Học thêm một ngôn ngữ mới, một paradigm mới (functional programming chẳng hạn), nó mở mang tư duy lắm.
Quản lý rủi ro — Công nghệ nào có thể "chết" trong 5 năm tới? Đừng bỏ hết trứng vào một giỏ. Học cái đang hot nhưng cũng đừng quên củng cố nền tảng.
Mua thấp, bán cao — Biết đón đầu. Học một công nghệ mới nổi trước khi nó trở nên phổ biến, lúc đó mình sẽ có lợi thế cực lớn. Như hồi 2018 học Kubernetes khi mới ra, giờ khỏi lo việc.
Định kỳ review — Xem lại xem cái nào đang học có còn giá trị không. Có cần bổ sung thêm gì không. Giống như mỗi quý nhìn lại portfolio chứng khoán vậy đó.

Cảm nhận của mình

Cái hay của chương này là tác giả không lý thuyết suông — họ đưa ra luôn cách làm cụ thể. Ví dụ: mỗi tuần đọc một cuốn sách kỹ thuật mới (không cần dày, có thể là blog post chất lượng), tham gia một nhóm thảo luận, hay học một ngôn ngữ mới mỗi năm.

Hồi trước mình có thời gian làm bên mảng mobile, ngày nào cũng Objective-C với Swift. Đến lúc chuyển qua backend, mình thấy mấy khái niệm design pattern, architecture mình học từ iOS nó áp dụng được qua bên này hết. Đó chính là cái lợi của đa dạng hóa mà sách nói đó mấy bạn.

Mình cũng rút ra một bài học: kiến thức nền tảng (Computer Science, thuật toán, thiết kế hệ thống) là thứ bền vững nhất. Framework thì 2-3 năm là outdated, nhưng kiến thức về cách máy tính hoạt động, cách tổ chức code, cách giải quyết vấn đề — cái đó theo mình suốt sự nghiệp.

"Invest regularly — by investing in your knowledge portfolio, you'll always have the right skills for the job."

Kết

Tóm lại, dù bạn là fresher mới ra trường hay senior đã 10 năm kinh nghiệm, việc chủ động quản lý kiến thức của mình như một danh mục đầu tư là điều cực kỳ quan trọng. Đừng để đến khi công nghệ mình đang dùng lỗi thời rồi mới cuống lên học.

Hẹn mấy bạn bài sau với Topic 7 — mình tò mò không biết tác giả sẽ nói gì tiếp theo đây! 😄

Đây là bài thứ 6 trong series "The Pragmatic Programmer — 20th Anniversary Edition" của mình. Mấy bạn đón đọc nha!